La Schiava liberata

“Glück ist Harmonie zwischen Mensch und Leben.”
— Gottfried Keller

Bolzano is een fascinerende plek voor wijnbouw. De steile flanken van de valleien zorgen voor een veelheid aan oriëntaties en een uitstekende drainage. Wat minder bekend is: veel bodems hier zijn van vulkanische oorsprong. In het Perm-tijdperk, zo’n 270 miljoen jaar geleden, lag de hele zone onder hevige vulkanische activiteit. Daaruit ontstond het immense porfierplateau van de Bozner Quarzporphyr – een van de grootste aaneengesloten vulkanische formaties van Europa. In de dalbodems, waar nu Bolzano ligt, sleten gletsjers en rivieren dit oude gesteente weg en bedekten het met jongere afzettingen van morene, zand en grind. Hoger in de bergen bleef het vulkanische gesteente beter bewaard, omdat erosie er minder diep insneed.

De stad zelf ligt laag voor Alpentermen, op 250 meter hoogte, in een komvormig bekken waar drie smalle dalen samenkomen: het Eisacktal, het Etschtal en het Sarntal. Een gigantische kelk die de warmte van de vele zonuren vasthoudt, en in de zomer verandert in een broeierige oven. De hitte drukt zwaar, en de industrie en autowegen rond de stad voegen er een bedompte geur aan toe. We laten dus de ramen dicht en rijden door – Olia, baby Theo en ik.

We laten Bolzano achter ons en volgen de parallelweg van de Brennerautostrada een paar kilometer noordwaarts, het Eisackdal in. Daar nemen we een smal weggetje dat zich door het dichte bos omhoog slingert. Even later gaan we door een half verborgen, elegante poort van Cortenstaal en volgen een grindweg die ons na een haarspeldbocht naar een wijnhoeve brengt die naadloos opgaat in het landschap. Organische Jugendstil van rond 1900: geen strakke symmetrie, maar een levendige compositie van volumes en etages. De muren zijn bepleisterd in zachte ecru, de houten luiken in varengroen weerspiegelen het bos. Op het erf staan terracotta potten en doorgezaagde wijnvaten vol rozenstruiken en citrusplanten, er is een klein art-nouveau-terrasje en tegen de gevel groeit een weelderige passiebloemenstruik. Het geheel heeft een mediterrane nonchalance, zoveel aantrekkelijker dan de steriele keurigheid die elders in de regio de norm is.

Wanneer we uitstappen, voelt de lucht meteen lichter en frisser dan rondom Bolzano; een koel briesje strijkt langs ons en draagt de geur van het loofbos mee. Martin Gojer en zijn levenspartner Marion begroeten ons met een warme, ongedwongen flair, ook al ontmoeten we elkaar voor het eerst in levenden lijve. Na een paar tellen heeft zij baby Theo al in haar armen, en hij schenkt ons een groot, verfrissend glas water — precies wat we nodig hebben. Martin straalt een relaxte, vaderlijke rust uit, later leren we ook zijn reflectieve kant kennen. Marion is vrolijk en energiek, en haar lach werkt aanstekelijk.

We wandelen door de wijngaarden achter de hoeve. Het is avond; hoge, oude pergola’s werpen lange schaduwen over de groene bergwand. We staan op de noordgerichte flank van het Eisackdal, vlak bij het gehucht Campil, waar de zon overdag veel korter schijnt dan op de zuidhellingen. Marion speelt intussen met de verrassend aanhankelijke kat, terwijl een stel kippen zelfgenoegzaam onder het bladerdak scharrelt. Martin vertelt over het pergolasysteem: “Het is een arbeidsintensieve methode – de scheuten moeten telkens weer aan de draden worden bevestigd – maar dit is de historische snoeivorm voor lokale variëteiten zoals onze geliefde Vernatsch. Het bladerdak beschermt zowel de bodem van de wijngaard als de delicate druiven met flinterdunne schil tegen de zon. Tijdens de oogst kunnen we de trossen rustig selecteren en met uiterste zorg plukken.”

Op de Campil-site ontstaan drie wijnen. De Vernatsch Campil en de Lagrein Laurenc vangen in rood de koelte van de plek, met aroma’s van wilde bosvruchten en vochtige aarde. De rijke, witte Caroline absorbeert de warmte van het dal en biedt een haast mediterraan geurprofiel.

We plukken een zoete vijg van de boom die midden in de wijngaard staat en blijven even staan bij een klein stalletje. Marion vertelt: “In de winter grazen hier schapen tussen de stokken, ’s zomers trekken ze hoger de bergen in. Biodiversiteit is een belangrijk onderdeel van onze filosofie. Daarom hebben we ook bijen; naast hun rol in de natuur en de honingproductie, geven ze onze leefomgeving een extra schoonheid. Elke keer dat er een bij voorbij zoemt, vragen we ons af: is het één van ons?”

Martin vult aan: “Sinds 2014 werken we volledig biodynamisch. We begonnen voorzichtig met één wijngaard en zagen meteen de effecten: de wijngaard werd sterker en vitaler, de bodem ontwikkelde nieuwe geuren en smaken, de druiven kregen stevigere, krokantere bessen, en de wijnen werden helderder en levendiger.”

Van hieruit kijken we recht op de zuidflank van het Eisackdal. Martin wijst: “Zie je dat kleine kapelletje daar? Dat is Sankt Anna. Net ernaast ligt de wijnhoeve van onze goede vriend Urban Plattner, van In Der Eben. Ook wij beheren drie percelen op de zuidflank, in totaal 1,5 hectare, naast de 2 hectare hier. Nabij Oberplatten, op 700 meter, ligt een wijngaard met een mix van druivensoorten zoals Müller-Thurgau, Pinot Bianco, Sylvaner en Chardonnay, van waaruit we de lichtere field blend Tonsur maken. Daarnaast hebben we percelen in Unterplatten en Signat, voornamelijk met Vernatsch en een beetje Gewürztraminer. Al onze wijngaarden zijn zeer steil, en de hoogtes variëren van 250 tot 700 meter boven zeeniveau. De verschillende oriëntaties zijn een voordeel: het werk is afwisselend, en dezelfde werkzaamheden hoeven niet overal tegelijk te gebeuren. Wanneer we naar de wijngaarden gaan, organiseren we ons en nemen we eten mee, zodat we er een hele dag kunnen doorbrengen.”

De wijnkelder is een robuust gebouw dat losstaat van de woning en teruggaat tot de 13e eeuw. Dikke, zware, onregelmatige stenen zijn met cement aan elkaar gehecht. Grote gewelfde doorgangen scheiden de donkere, koele ruimtes, volgestouwd met foeders, tonneaux en cementen tanks. In een apart hoekje ligt een persoonlijke wijncollectie, waarin ik tal van vertrouwde namen ontdek.

“We hebben veel vrienden onder ambachtelijke wijnmakers, zowel in binnen- als buitenland waarmee we doosjes uitwisselen,” zegt Martin. “Wie in de bergen woont, heeft vanzelfsprekend een beperkte horizon. Daarom is het uitwisselen van ideeën met bevriende collega’s essentieel om je geest open te houden. We proeven bijna dagelijks nieuwe wijnen met ons team.”
“En we houden ook veel van bier!” voegt Marion enthousiast toe, terwijl ze een gelimiteerde Geuze van 3 Fonteinen uit de collectie haalt.

Ik vertel Martin dat zijn wijnen, ondanks hun verouderingspotentieel en complexiteit, vooral opvallen door een soepel en levendig mondgevoel.
Martin: “Ons doel was nooit om de stijl van iemand anders te kopiëren of te imponeren, maar om unieke expressies van deze plek te creëren. Alle fermentaties verlopen spontaan, zonder temperatuurcontrole. Rode en witte wijnen macereren op de schil, vaak met een deel van de steeltjes. De wijnen uit deze zone hebben geen hoge aciditeit; een lang verblijf op de gisten en de maceratie geeft de dronk spanning en een subtiel ziltig karakter.”

Marion vult aan: “Elk jaar geeft de natuur iets anders, en voortdurend discussiëren we over hoe we de vinificatie dit seizoen aanpakken. Er is geen vast recept; we experimenteren graag.”

We nemen plaats aan een grote tuintafel van robuuste houten balken, vlakbij de wijngaard. Geen traditionele degustatie vandaag, maar proefdosissen van het hele gamma, begeleid door frisse, zomerse groentegerechten van Marion, vrolijke gesprekken, diepere reflecties over wijn en de wijnwereld, en natuurlijk de nodige aandacht voor de kleine Theo. Dat alles terwijl de zon verder wegzakt, de krekels hun concert opvoeren en er een zwoele, zomerse nacht over het Eisacktal valt. Wat is het heerlijk om ongecompliceerd wijnen te drinken op een manier waarvoor ze uiteindelijk dienen: emotioneren en mensen dichter bij elkaar brengen. En dat is exact waar Pranzegg voor staat.