Expressies van sangiovese

Sangiovese

Je vindt de naam zelden op een wijnetiket, maar ze is alomtegenwoordig in Italië: de sangiovesedruif. Het is één van de meest aangeplante druiven in het wijnland en is de basis van talloze wijnen, waaronder enkele van de beroemdste ter wereld: Chianti Classico, Brunello di Montalcino en Vino Nobile di Montepulciano. De druivensoort is erg belangrijk voor wijnbouw in Umbrië, Le Marche en Romagna maar in Toscane is sangiovese numero uno

Klonen

Wie vaker sangiovese drinkt, zal het al opgemerkt hebben. De druif kan een hele brede waaier aan stijlen voortbrengen: van licht en fruitig tot vol en geëvolueerd. De verschillen zijn te wijten aan het terroir, de werkwijze van de producent in de wijngaard en cantina en het oogstjaar. Wat vaak onderbelicht blijft is intravariëtale verscheidenheid van sangiovese. In het Italiaanse Nationaal Register van Druivensoorten staan 123 verschillende klonen ingeschreven, veruit het meeste van alle druivensoorten in de lijst. Elke kloon heeft z’n geliefkoosde terroir en heeft een eigen aromatisch profiel, die in mindere of meerdere mate afwijkt van de gemiddelde sangiovesedruif. Het is dus erg moeilijk om over sangiovese in het algemeen te spreken en dat is dan ook de reden waarom de wijnen zo goed als altijd naar de herkomstbenaming worden genoemd.

Chianti Classico (minimaal 80% sangiovese)

Sangiovese uit Chianti is een droom aan tafel. In de neus zijn de wijnen expressief, met flagrante aroma’s van bloemen en kersen. Dit is nodig opdat de wijn niet overheerst wordt door de hartige smaken van de Toscaanse keuken. In de mond vallen vooral de zuren op en die helpen om tijdens de maaltijd geen plakkerig mondgevoel te krijgen. Chianti Classico Riserva biedt meer geëvolueerde aroma’s en een romige textuur: ideaal bij hartige vleesgerechten als stoofpotjes, gegrild of gebraden vlees.

Chianti Rufina (minimaal 70% sangiovese)

Chianti Rufina is aan een opmars bezig. Er heerst een koeler klimaat in deze wijnbouwzone aan de voet van de Appenijnen dan in Chianti Classico, en de temperatuursverschillen tussen dag en nacht zijn groter. Hierdoor rijpen de sangiovesedruiven heel langzaam, wat heel geschakeerde en evenwichtige wijnen oplevert. En daar heeft de moderne wijnliefhebber wel oren naar.

Brunello di Montalcino (100% sangiovese)

Dit is dé bewaarwijn in de familie van sangiovese. Er wordt vooral gebruik gemaakt van klonen van sangiovese die wijnen opleveren met balsamische en kruidige aroma’s en met iets hogere alcoholpercentages. Na veroudering versmelten de aroma’s tot een mooi boeket, de alcohol en een stevige zuurtegraad helpen de wijn om de tand des tijds te doorstaan.  

Rosso Piceno (15 tot 50% sangiovese)

Deze veelzijdige wijn is de rode trots uit de Marken en toont de kracht van sangiovese in combinatie met een andere druivensoort, in dit geval montepulciano. Sangiovese zorgt met haar hoge zuurtegraad voor fraîcheur in de wijn, en de levendige aroma’s van kersen complementeren de (over)rijpe pruimensmaak van montepulciano.

De grootmeester van sangiovese

De jonge Giulio Gambelli

Giulio Gambelli (1925-2012) wordt algemeen erkend als de grootmeester aller tijden van de sangiovesedruif. Als kind deed hij al klusjes in de kelder van een wijnhuis in zijn thuisdorp Poggibonso, in het hartje van Chianti. Snel bleek dat hij een fenomenale reukzin had en alle wijnbouwers van de streek lieten hun wijnen aan hem proeven. Daarvoor gebruikte Giulio altijd hetzelfde kleine wijnglas en dus gaven ze hem de bijnaam ‘Bicchierino’. Vandaag, meer dan zes jaar na zijn dood, doen nog steeds gekke verhalen de ronde over zijn proeftalent. Zo proefde hij moeiteloos in een wijn dat een hagelbui enkele dagen voor de oogst de druiven beschadigd had. Of, nog straffer, hij smaakte welke wilde bloemen er naast een wijngaard groeiden. Waar of niet waar, Bicchierino koppelde zijn praktijkervaring in de ‘cantina’ aan zijn proeftalent en werd de belangrijkste, Toscaanse oenoloog avant la lettre. Een merkwaardige kanttekening: de man heeft nooit een cent gevraagd voor zijn adviezen. Daarnaast stond hij bekend als zwijgzaam en een beetje schuchter. Het contrast met hedendaagse oenologen kan niet groter zijn.